Vadeli işlemleri kısaca şöyle özetleyebiliriz:

Vadeli işlem piyasaları spot piyasaların aksine anlaşmanın bugünden yapıldığı ve yükümlülüklerin gelecek bir vadede yerine getirilmesini öngören piyasalardır.
Spot piyasalardaki işlemlerde, örneğin hisse senedi alımında, alım satıma konu varlığın bedelinin tamamı peşin olarak ödenir.
Vadeli işlemler piyasasında ise kaldıraç etkisi söz konusudur. Örneğin 1000 dolarlık bir YTL/DOLAR sözleşmesi almak istediğinizde bu miktarın sadece %15-20’lik kısmını teminat olarak yatırıp, pozisyon alabilirsiniz. Böylece daha az miktarla daha yüksek miktarlı bir kontrata sahip olursunuz.
Vadeli işlem piyasalarında işlem görecek dayanak varlıklar üzerine düzenlenmiş sözleşmelerle bu dayanak varlıkların ileri dönemlerdeki fiyat beklentilerini takip edebilir, böylece gelecekteki belirsizlikleri elimine etmiş olursunuz.


Acar Yatırım ile Vadeli İşlemler Piyasası

Acar Yatırım vadeli işlemler piyasasında da finansal piyasalardaki 18 yıllık tecrübesini kullanarak, yatırımcılara bu piyasayla birlikte daha genişletilmiş kaliteli hizmet sunmaya devam edecek.

Hazırlıklarımız


Acar Yatırım olarak biz öncelikle vadeli işlemler piyasası departmanında görev alacak çalışanlarımızın bu konuda yoğun bir eğitim alıp, yeterli duruma gelmesine öncelik verdik. Yurtdışında vadeli işlemler piyasalarını inceledik ve yurtdışındaki piyasalarda deneyim kazandık. Yurtdışında vadeli işlemler konusunda uzman kişilerle çalışarak, danışmanlık aldık. Şirket içi diğer çalışanlarımızı ve müşterilerimizi eğitici toplantılar yaptık. Şu anda test edilmiş risk ve piyasa sistemlerimiz ve vadeli işlemler konusunda uzman elemanlarımız ile vadeli işlemler departmanımız yatırımcılara hizmet vermeye hazır durumdadır.

Vadeli İşlemler Piyasasının Kullanım Amaçları

Vadeli İşlemler Piyasası katılımcıları spekülatif amaçlı ya da koruma amaçlı işlem yaparlar. Spekülatif amaçlı işlemlerde yatırımcı piyasada işlem gören kontratların fiyat hareketlerinden kar etmek için riske girerek işlem yapar. Örneğin İMKB 30 Endeks kontratının fiyatı şu anda 27,000 ise ve yatırımcı önümüzdeki dönemde fiyatın 25,000’e düşmesini bekliyorsa, yatırımcı bu kontratta kısa pozisyon alır, eğer düşüş gerçekleşirse kar etmiş olur. Kontrat 27,000’in üzerine yükselirse zarar etmiş olur.

Koruma amaçlı işlem yapan katılımcılar ise gelecekte karşılaşabilecekleri belirsizlikleri ve riskleri minimize etmek isterler. İşletmeler faaliyetlerini yürütürken döviz riski, faiz riski, likidite riski gibi olumsuzluklarla karşı karşıyadırlar. Vadeli işlem kontratlarından faydalanarak bu risklerden birçoğunu elimine edebilirler. Mal alış veya satışlarını döviz ile yapan işletmeler, karşılaşacakları döviz riskini dövize dayalı vadeli işlem sözleşmesi alarak ya da satarak bu riskten kurtulurlar.

Bir Örnek

Örneğin vadeli işlemler piyasasının açık olduğunu düşünelim ve siz 1 Eylül tarihi itibarıyle Amerika’da bir müşterinize 3 ay sonra malın bedelini almak üzere $100,000 karşılığında mal sattınız. 1 Eylül tarihinde $/YTL kuru 1,5049 idi. Anlaşma tarihinde TL cinsinden elinize geçecek tutar 150,496.20 YTL’dir. Eğer döviz riskinden sizi koruyucu hiçbir önlem almamışsanız, 3 ay sonra elinize geçen $100,000’ı YTL’ye çevirdiğinizde (31 Aralık $/YTL kuru 1,3427) elinize 134,270 YTL geçecekti. Dolayısıyla doların 3 ay içinde YTL karşısında değer kaybetmesinden kaynaklanan 16.226,2 YTL zarar etmiş olacaktınız. Oysa bu anlaşmayı yapar yapmaz $/TL üzerine yapılmış bir vadeli işlemler kontratı almış olsaydınız, ilk başta anlaştığınız YTL cinsinden tutarı garantilemiş olurdunuz.

Şöyle ki; siz dolar alıcısı olduğunuz için dolar YTL karşısında her değer kaybettiğinde zarar ediyorsunuz. Öyleyse öyle bir pozisyon almalısınız ki dolar YTL karşısında her değer kaybettiğinde siz para kazanmalısınız. Bunu $/YTL üzerine yapılmış en yakın vadeli bir vadeli işlem kontratında kısa pozisyon alarak yapabilirsiniz. En yakın vadeli kontratlar (3 aylık) genelde en likit ve spot piyasanın fiyatına en yakın olan kontratlardır ve hiçbir kontratta vade sonuna kadar beklemek bir zorunluluk değildir. Diyelim ki Ocak 2005 vadeli $/YTL kontratından, müşterinizle anlaştığınız 1 Eylül tarihinde sözleşmenin fiyatı 1,5070 iken 15.000 YTL teminat yatırarak 100 adet (sözleşme büyüklüğü $1000) kısa pozisyon aldınız. 31 Aralık’a kadar spot piyasada kur 1,5049’dan 1,3427’ye düşerken, Ocak 2005 vadeli kontrat 1,5070’ten 1.3430’a düştü. Ocak 2005 vadeli kontrat her 0.0005 basamak azaldığında, siz 0,50 YTL kazandınız. 31 Aralık günü kısa pozisyonunuzu kapattığınızda 16.400YTL kar etmiş oldunuz. Gerçek anlaşmanızdan döviz kuru nedeniyle yaptığınız zarar ise 16.226,2 YTL idi. Dolayısıyla vadeli işlemler sözleşmesini kullanarak kendinizi döviz riskine karşı korudunuz ve aksi takdirde edeceğiniz 16.226,2 YTL’lik zarardan kurtulmuş ve 173.8 YTL kara geçmiş oldunuz.



Teminatlar

Sözleşme başlangıç teminatları sözleşme büyüklüğünün %15-20’si arası alınacaktır. Piyasanın çok dalgalı olduğu dönemlere göre teminatlar değişim gösterebilir.

Piyasa Saatleri

VOB’da işlemler sabah 10:00-12:00--------13:00-15:00 arası gerçekleştirilecektir.

Ebru Serteser

Vadeli İşlemler Piyasası Yönetmeni

Sözleşme Özellikleri
VOB-YTLDolar Vadeli İşlem Sözleşmesi
Dayanak Varlık	Yeni Türk Lirası/ABD Doları kuru
Sözleşme Büyüklüğü	1.000 ABD Doları
Kotasyon Şekli	1 ABD Doları'nın Yeni Türk Lirası cinsinden değeri virgülden sonra dört basamak halinde kote edilir (örn. 1,4155 YTL veya 1,4160 YTL gibi).
Günlük Fiyat Hareket Sınırı	Bir önceki günün uzlaşma fiyatı % ±10
Minimum Fiyat Adımı	0,0005 (Minumum Fiyat Adımı Değeri = 0,5 YTL)
Başlangıç Teminatı	150 YTL
Sürdürme Teminatı	Başlangıç teminatının %75'i (112,5 YTL)
Fark (Yayılma) Teminatı	Fark pozisyonu alınması durumunda yatırılması gereken teminat başlangıç teminatının yarısıdır (Fark işlemini oluşturan iki pozisyonun her biri için 75 YTL teminat alınır.)
Vade Ayları	Aynı anda Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık aylarından en yakın üç tanesine ait sözleşmeler işlem görür.
Sözleşmenin Vadesi	Her vade ayının son işgünü
Son İşlem Günü	Her vade ayının son işgünü
Uzlaşma Şekli	Nakdi uzlaşma
Vade Sonu Uzlaşma Fiyatı	TCMB'nin son işlem günü saat 15:30 itibarıyla açıklayacağı gösterge niteliğindeki ABD Doları satış kuru
Gün Sonu Uzlaşma Fiyatı	Günlük uzlaşma fiyatı, ilgili sözleşmede açık pozisyonların yeniden değerlemesinde esas alınan fiyattır. Seans sonunda günlük uzlaşma fiyatı şu şekilde hesaplanır:    . Seans sona ermeden önceki son 10 dakika içerisinde gerçekleştirilen tüm işlemlerin miktarlarına göre ağırlıklı fiyatlarının ortalaması günlük uzlaşma fiyatı olarak belirlenir.    . Eğer son 10 dakika içerisinde 10 dan az işlem yapıldıysa, seans içerisinde geriye dönük olarak bulunan son 10 işlemin ağırlıklı fiyatlarının ortalaması alınır. Seans sonunda yukarıda belirtilen yöntemlere göre günlük uzlaşma fiyatının hesaplanamaması veya bu şekilde hesaplanan uzlaşma fiyatınınpiyasayı yansıtmadığına Uzlaşma Fiyatı Komitesi tarafından kanaat getirilmesi durumunda, aşağıda belirtilen yöntemler tek başına ya da birlikte kullanılarak günlük uzlaşma fiyatı tespit edilebilir.    . Seans içerisinde gerçekleştirilen tüm işlemlerin ağırlıklı fiyatlarının ortalaması,    . Bir önceki günün uzlaşma fiyatı,    . Seans sonundaki en iyi alış ve satış kotasyonlarının ortalaması,    . Sözleşmenin vadesine kadar olan süre için geçerli olan ve Borsa tarafından belirlenen faiz oranı, dayanak varlığın spot fiyatı veya sözleşmenin diğer vade ayları için geçerli olan günlük uzlaşma fiyatı kullanılarak hesaplanacak teorik vadeli fiyatlar.
İşlem Saatleri	İşlem saatleri (seans) her borsa günü için geçerli olmak üzere 10:00-15:00 arasıdır. 12:00-13:00 arası öğle tatilidir.